Το οροπέδιο του Καθαρού

Εκείνος που τελικά αποφασίσει την έξοδο από τις συνήθειες και ανηφορήσει προς το Οροπέδιο του Καθαρού, ανταποκρίνεται σε μια έλξη τόσο δυνατή , ώστε ακολουθώντάς την να απολαμβάνει ένα μείγμα ενθουσιασμού, εκούσιας χειραγώγησης και απροσποίητου σκεπτικισμού. Η απόφαση ν’ ανεβείς στο Καθαρό σημαίνει συναινέσει στο να υποκύψεις σε κάτι που δεν ξέρεις ποιό είναι, αν και υποψιάζεσαι σε ποιά ανάγκή σου αντιστοιχεί.     Το Οροπέδιο του Καθαρού βρίσκεται σε υψόμετρο 1200 μ., στην ευρύτερη περιοχή του παραδοσιακού χωριού Κριτσά του Μεραμπέλου. Η έκτασή του είναι συνολικά 60.000 στρέμματα εκ των οποίων τα 40.000 περίπου συνιστούν το πεδινό επίπεδο τμήμά του. Ανατολικά περικλείεται από τις κορυφές Ανεφαλάκι και Μονοδέντρι. Νότια από τον Λάζαρο, βόρεια από την Αλέξαινα και τον Χαυγά και βόρεια από τον Τσίβη. Από άποψη ιδιοκτησιακού καθεστώτος υπάγεται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, από την οποία οι κάτοικοι της Κριτσάς μπορούν να το νοικιάζουν τμηματικά για να το καλλιεργούν, χωρίς όμως το δικαίωμα να το πουλήσουν ή να το μεταβιβάσουν σε ξένους.  Από οικοσυστημική άποψη είναι πλούσιο σε πανίδα και σε χλωρίδα. Λαγοί, Ζουρίδες, Αγριόγατοι, Ασβοί κ.λ.π. είναι μερικά μόνο από τα άγρια ζώα που συνιστούν την τοπική πανίδα όσο αναφορά τα θηλαστικά. Πέρδικες, Μπεκάτσες, Τσίχλες, Αγριοπερίστερα, Γαρδέλια είναι τα πουλιά που συναντούνται συχνότερα στις βουνοκορφές και στον κάμπο του Καθαρού. Κοντά σ’ αυτά θα πρέπει βέβαια να προστεθούν τα Γεράκια και οι Βιτσίλες από την οικογένεια των αρπακτικών.

Στο Οροπέδιο του Καθαρού ζουν επίσης πολλά ερπετά όπως η Κρητική Οχιά, το Λιακόνι, η Σαύρα κ.λ.π.   Όσ’ αναφορά τη χλωρίδα, πληθωρική είναι η παρουσία των Πρίνων και των Λιόπρινων, ενώ στα ακάλυπτα μέρη φύονται μικροί θάμνοι όπως Αστιβίδες, Αγκαραθιές Θρίμπες κ.λ.π.. Αγριολούλουδα συναντά κανείς σε μεγάλη αφθονία και ποικιλία: Παπαρούνες, Μαχαιρίδες,, Ορχιδέες κ.λ.π. Έντονη είναι ακόμα η παρουσία αρωματικών βοτάνων όπως Ρίγανη, Δίκταμος κ.λ.π.Σκόρπιες κατοικίες περιστασιακής διαμονής διακρίνονται στις παρυφές των γύρω βουνών. Στην εύφορη γη του οροπεδίου καλλιεργούνται Μηλιές, Αχλαδιές, Καρυδιές και κηπευτικά όλων των ειδών. Η άρδευση επιτυγχάνεται χάρη στις λιθόκτιστες δεξαμενές οι οποίες συγκεντρώνουν το νερό της βροχής και των πηγών.

 Πλούσια είναι και τα ανασκαφικά ευρήματα απολιθωμένων οστών νάνων ιπποπόταμων, που μας πηγαίνουν πολύ βαθιά στο παρελθόν και τονίζουν τη τεράστια σημασία της περιοχής από επιστημονική άποψη.Σήμερα η περιοχή του Οροπεδίου Καθαρού συνιστά άλλο ένα οικοσύστημα που δίνει αγώνα για να κρατηθεί σε μια ανεκτή κατάσταση, για να ισορροπήσει τη φυσική τάξη των πραγμάτων με την εντεινόμενη ανθρώπινη δραστηριότητα.Περπατώντας κανείς σ’ αυτόν τον τόπο έχει πλήρη τη συναίσθηση ότι βρίσκεται σε έναν ξεχωριστό χώρο, που προκαλεί ευχάριστα και απρόσμενα. Το Καθαρό σαν φυσικό οικοσύστημα που συνδέεται με ένα γεωργικό σύστημα χαμηλών εισροών έχει μεγάλη αξία διατήρησης. Καθότι συνιστά μια κλειστή και ελεγχόμενη περιοχή, μπορεί και πρέπει να αποτελέσει ένα πρότυπο διαχείρισης τόσο του φυσικού τοπίου και της άγριας ζωής όσο και της ανάπτυξης γεωργικών και ψυχαγωγικών πρακτικών φιλικών προς το περιβάλλον.

Η υπερβόσκηση και οι πιέσεις που δέχεται τελευταία, αναφορικά με τις καλλιέργειες και την δόμηση, επιβάλλουν μιαν άλλη ποσοτική και ποιοτική προσέγγιση της περιοχής ώστε να μην ικανοποιούνται μόνο οι ανθρώπινες ανάγκες αλλά και οι οικολογικές λειτουργίες. Επιστρέφοντας από τον τόπο εκείνο, ο καλυμμένος φθόνος του αταξίδευτου θα σε αναγκάσει υποσυνείδητα να ιστορίσεις. Όμως ποιόν αφορά η λύτρωση σε τόπους συναρπαστικούς, πέρα από εκείνον που λυτρώνεται; Ποιόν αφορά η ευτυχία της ανανέωσης πέρα από τον ευτυχή ανανεωμένο; Εκείνοι που δεν ήρθαν στο ταξίδι αυτό τι θα περιμένουν ν’ ακούσουν άραγε; μια αδιόρατη πληκτική αναφορά σε ακρογιαλιές ή σε κοσμικά μέρη; Το πέρας του ταξιδιού στο Οροπέδιο του Καθαρού, συνιστά όμως την τιμωρία και του ταξιδιώτη, το ράπισμα του χρόνου προς όποιον αποκτά παροδικά την ψευδαίσθηση ότι το απροσδόκητο έχει διάρκεια.